Na negen etappes is het peloton toe aan de eerste rustdag. Al is rustdag misschien een groot woord. De meeste renners stappen ook vandaag gewoon op de fiets om de benen los te rijden. Daarnaast staan massages, interviews, herstelmaaltijden en allerlei verplichtingen op het programma. Toch is dit het eerste moment waarop de renners én de volgers even kunnen terugkijken op een enerverende openingsweek.
Wat viel op in de eerste week?
De Tour begon in Barcelona direct spectaculair met een ploegentijdrit. Team Visma/Lease a Bike was de snelste, waardoor Jonas Vingegaard als eerste renner de gele trui mocht aantrekken. Het was meteen een kleine mentale opsteker in de strijd met Tadej Pogačar.
Lang duurde het echter niet voordat de Sloveense wereldkampioen zich nadrukkelijk liet zien. Pogačar won zowel de aankomst in Les Angles als de zware Pyreneeënetappe naar Gavarnie-Gèdre. Vooral zijn aanval op de Col du Tourmalet maakte indruk. Vingegaard kon eerst nog volgen, maar moest uiteindelijk 2 minuten en 42 seconden toegeven. Daarmee zette Pogačar zijn belangrijkste concurrent al in de eerste week op een behoorlijke achterstand.
Toch was het geel niet de gehele week in handen van de grote favorieten. In de etappe naar Foix kreeg een grote vlucht voldoende ruimte, waardoor de Noor Torstein Træen onverwacht de leiding in het algemeen klassement overnam. Het leverde een paar mooie dagen op voor de aanvallers, voordat Pogačar op de Tourmalet de orde herstelde.
Ook de sprinters kregen hun kansen. Olav Kooij won in Pau, terwijl Tim Merlier vervolgens zowel in Bordeaux als in Bergerac de snelste was. Mads Pedersen boekte een knappe overwinning in Foix en Isaac Del Toro won de tweede etappe in Barcelona. Zo kende de eerste week een mooie afwisseling tussen klimmers, sprinters en aanvallers.
De Nederlandse wielerliefhebbers moesten tot de laatste dag voor de rustdag wachten op een nieuw hoogtepunt. In de door extreme hitte ingekorte etappe naar Ussel reed Mathieu van der Poel opnieuw op zijn kenmerkende manier: aanvallend, onverzettelijk en met volledige overgave. De kopgroep werd in de laatste honderden meters bijna opgeslokt, maar Van der Poel hield stand en boekte zijn derde etappezege in de Tour de France.
De hitte was sowieso een van de hoofdrolspelers van deze eerste week. In Spanje en Zuid-Frankrijk liepen de temperaturen hoog op. Vanwege het risico voor de renners werd de negende etappe zelfs met ongeveer dertig kilometer ingekort. Ook bosbranden zorgden eerder in de week voor extra maatregelen langs het parcours. Het liet opnieuw zien dat de Tour niet alleen een strijd is tussen de renners, maar ook tegen de omstandigheden.
Na negen etappes staat Pogačar stevig in het geel. Vingegaard volgt op 2 minuten en 42 seconden, terwijl Isaac Del Toro, Remco Evenepoel en Juan Ayuso daarachter nog dicht bij elkaar staan. De Tour is uiteraard nog lang, maar Pogačar heeft in de eerste week al laten zien dat iedereen die hem wil verslaan iets bijzonders zal moeten bedenken.
Mosselen op de rustdag
Een rustdag in de Tour roept bij Nederlandse wielerliefhebbers uit de jaren negentig ook herinneringen op aan een heel andere traditie: de beroemde mosselparty van de Nederlandse TVM-ploeg.
De TVM-formatie van ploegleider Cees Priem maakte in 1990 pas voor de tweede keer haar opwachting in de Tour de France. Priem was een Zeeuw en juist rond de eerste rustdag van de Tour begon traditioneel het nieuwe mosselseizoen. Zo ontstond het idee om honderden kilo’s verse mosselen vanuit Zeeland naar Frankrijk te brengen. Auto’s vertrokken ’s nachts uit Nederland om de mosselen de volgende middag bij het hotel van de ploeg af te leveren.
Wat begon als een gezellige bijeenkomst groeide al snel uit tot een van de bekendste sociale evenementen rond de Tour. Renners, ploegleiders, journalisten, sponsors, oud-renners, politici en mensen uit het bedrijfsleven schoven aan. Er werd gegeten, gedronken, bijgepraat en vooral veel genetwerkt. Een plaatselijke band of artiest zorgde voor de muziek.
Voor TVM was de mosselparty bovendien een slimme vorm van sponsoring. De verzekeraar was nauwelijks actief op de Franse markt en had daarom weinig aan een plaats in de reclamekaravaan. In plaats daarvan nodigde de ploeg Nederlandse en Belgische relaties uit om de Tour van dichtbij mee te maken. Een bezoek aan de wedstrijd werd gecombineerd met een paar uur in de TVM-bus en een grote pan Zeeuwse mosselen.
De sfeer paste perfect bij het imago van TVM. Het was geen ploeg met het grootste budget, maar wel een hechte vriendenploeg die regelmatig boven zichzelf uitsteeg. Renners als Jeroen Blijlevens, Bart Voskamp, Bo Hamburger, Gert-Jan Theunisse en Jesper Skibby zorgden voor mooie successen. Op de rustdag werden de onderlinge banden nog eens aangehaald.
Soms was de mosselparty zelfs het hoogtepunt van de Nederlandse aanwezigheid in de Tour. Zo werd in 1994 extra feestgevierd nadat Bo Hamburger eerder in de ronde een etappe had gewonnen. De sportieve prestaties en de gezelligheid gingen die dag hand in hand.
Maar de traditie kende ook een zwarte bladzijde. In 1998, tijdens de beruchte dopingtour, stonden de mosselen in Pamiers al klaar. Door een politie-inval bij TVM en het daaropvolgende dopingschandaal was er echter niemand in de stemming voor een feest. De mosselen bleven onaangeroerd staan en de bijeenkomst werd afgelast.
In 2000 keerde het mosselfeest nog eenmaal terug. TVM was inmiddels als hoofdsponsor vervangen door Farm Frites en binnen de ploeg heerste veel onrust. Tijdens de bijeenkomst in Courchevel was de vertrouwde gemoedelijke sfeer verdwenen. Daarmee kwam feitelijk ook een einde aan een van de meest kleurrijke Nederlandse tradities uit de Tourgeschiedenis.
Later probeerden andere Nederlandse ploegen de traditie nieuw leven in te blazen. Zo organiseerde Vacansoleil-DCM in 2011 tijdens de tweede rustdag opnieuw een mosselbijeenkomst, met verse mosselen uit Yerseke. Toch bleef de mosselparty vooral verbonden aan TVM, Cees Priem en die bijzondere Nederlandse wielerjaren van de jaren negentig.
Op naar week twee
De huidige renners zullen deze rustdag waarschijnlijk anders beleven. Geen grote pannen mosselen en lange feesten, maar afgemeten herstelvoeding, koelbaden, massages en een rustige trainingsrit.
Vanaf morgen gaat de blik weer vooruit. De Tour trekt het Centraal Massief in, met direct een zware rit naar Le Lioran. Pogačar heeft de eerste tik uitgedeeld, maar Vingegaard zal zich nog niet gewonnen geven. Ook de strijd om de overige podiumplaatsen ligt volledig open.
De eerste week heeft in ieder geval alles gebracht wat de Tour zo bijzonder maakt: aanvalslust, sprintgeweld, onverwachte dragers van het geel, extreme hitte, Nederlandse successen en een wereldkampioen die voorlopig een klasse apart lijkt.
Vandaag mogen de renners even op adem komen.
En misschien zou een klein pannetje mosselen daarbij helemaal niet misstaan.