Het werd een slijtageslag op de Tourmalet en de laatste beklimming van de Gavarnie-Gèdre. Daarvoor was één ploeg verantwoordelijk. En één man in het bijzonder, de man die nu algemeen beschouwd moet worden als de Allergrootste die wij op een fiets hebben gezien. Het was vandaag niet de vraag, of hij vandaag een gooi naar de winst ging doen, maar waar hij het ging doen. Uiteindelijk vertrokken uit Pau werd de etappe (en wellicht vroegtijdig deze Tour) beslist op de flanken van de Tour de France.
Pau is niet zomaar een vertrekplaats. Het is één van de meest voorkomende grote Toursteden, maar het is ook een vaste poort naar de Pyreneeën. De Tour van 2026 vertrekt in deze etappe 6 vanuit Pau richting Gavarnie-Gèdre over 186,2 kilometer, met 4.100 hoogtemeters. Onderweg liggen onder meer de Col d’Aspin en vooral de legendarische Col du Tourmalet op het menu. Gavarnie-Gèdre is bovendien nieuw in de Tour: de officiële Tour noemt het één van de tien plaatsen die in 2026 voor het eerst op de route verschijnen.
Een historisch feit in de geschiedenis van de Tour de France vond plaats op 21 juli 1910. Voor het eerst in de geschiedenis waagde de Tour de France zich aan de Pyreneeën. De organisatie had besloten de renners over de Tourmalet te sturen, een berg die destijds nauwelijks meer was dan een onverhard geitenpad. De renners vertrokken nog vóór zonsopgang. Er waren geen verzorgingswagens, geen ploegleiders en geen volgauto’s. Ze waren volledig op zichzelf aangewezen. Halverwege de beklimming moesten veel renners afstappen. Sommigen liepen kilometers naast hun fiets. De wegen lagen vol stenen en kuilen. Mist en kou maakte de omstandigheden nog zwaarder. Als de Fransman Octave Lapize als eerste de top heeft bereikt, is hij compleet uitgeput. Bij de controlepost stond Tourorganisator Henri Desgrange. Volgens de overlevering keek Lapize hem woedend aan en riep: “Vous êtes des assassins!”. “Jullie zijn moordenaars!”. Hij vond dat geen mens onder zulke omstandigheden over deze berg gestuurd mocht worden. Het bijzondere was dat Lapize, ondanks zijn woede, diezelfde Tour uiteindelijk wist te winnen. Die ene uitspraak leefde ruim een eeuw later nog steeds voort. Iedere renner die tegenwoordig de Tourmalet beklimt, kent het verhaal.
“Ik ging kapot op de Tourmalet!”
Ik had het van de week al aangegeven dat ik de Tourmalet geen fijne berg vind om te rijden. De berg is lang, hoog en steil. Met mijn bouw niet de meest ideale beklimming om te doen. Er zitten twee loodzware stukken in. Een in het midden van de berg en de laatste twee kilometers voor de top van de berg. Op het profiel wat je als renner ziet wanneer je de beklimming doet kleurt de beklimming alleen maar rood. Rood geldt voor 9-12% stijgingspercentage. Terwijl het routeboek vooral bruin/oranje laat zien (7-9%) En dat is zwaar kan ik uit eigen ervaring vertellen. Dan heb je ook nog zwart en dat is bijna niet te doen. Gelukkig kom je zwart niet tegen op de Tourmalet, maar wel bijvoorbeeld op de Muur van Huy, waar de laatste kilometer tegen 15-19% gaat.
Een schitterend verhaal is ook die van Eugène Christophe in de Tour de France van 1913. Op of net na de Tourmalet brak zijn voorvork. Hij moest kilometers lopen naar Sainte-Marie-de-Campan en daar, onder toezicht van de jury, zijn fiets zelf repareren in een smederij. Dat was een tocht (onder de huidige omstandigheden) van 22,8 kilometer. We zouden hier lopend zonder fiets aan onze hand ruim 4 uur over doen. Hulp aannemen mocht toen niet. Het kostte Christophe uren en waarschijnlijk de Tourzege in dat jaar, maar het leverde hem wel een plek op in de wielermythologie. We vergeten snel hoe de sport is geëvolueerd.
Fenomenale Indurain
Wanneer men aan Miguel Induráin denkt, denkt men vaak aan zijn fenomenale tijdritten. Velen vergeten echter dat juist op de Col du Tourmalet de basis werd gelegd voor zijn vijf opeenvolgende Tourzeges. Tijdens de Tour van 1991 leek titelverdediger Greg LeMond opnieuw de sterkste man van het peloton. Maar op de Tourmalet veranderde alles. Op de flanken van de Tourmalet begon LeMond onverwacht terrein te verliezen. Indurain bleef ogenschijnlijk onverstoorbaar in zijn karakteristieke, krachtige tempo rijden. Op de top sloot alleen de Italiaan Claudio Chiappucci bij hem aan. Waar de meeste renners op de afdaling voorzichtig waren, gebeurde iets wat later de Tourgeschiedenis inging. Indurain, met zijn imposante postuur van bijna twee meter, stortte zich als een waaghals van de Tourmalet af. Bocht na bocht reed hij harder dan vrijwel iedereen voor mogelijk hield. Chiappucci kon hem nauwelijks volgen en Greg LeMond verloor definitief de aansluiting. Uiteindelijk pakte Indurain die dag het geel en zou hij de eerste van zijn vijf opeenvolgende Tourzeges veiligstellen. Tourcommentatoren spreken nog altijd over “de afdaling van de Tourmalet” als één van de beste afdalingen ooit gereden door een klassementsrenner. Indurain had voorgoed zijn naam gevestigd en voor mij (nu nog steeds) de allerbeste wielrenner die er heeft rondgereden. Beter dan Pogacar? Nee, dat niet, maar voor mij blijft ‘El Rey” de allerbeste! De enige die heden ten dage in de buurt zouden komen van Indurain als ras afdalers zijn Roglic en Pidcock.
Deze etappe is dan ook makkelijk weg te zetten als een rit tussen oude Tourromantiek en nieuw Tourdecor. Pau staat voor traditie, de Tourmalet voor lijden en heroïek, en Gavarnie-Gèdre voor een nieuw hoofdstuk. De finish ligt bij één van de meest indrukwekkende plekken van de Pyreneeën, vlak bij het beroemde Cirque de Gavarnie. Dat maakt deze rit niet alleen sportief zwaar, maar ook visueel misschien één van de mooiste van de Tour van 2026. “Wie vanuit Pau naar Gavarnie-Gèdre rijdt, fietst niet alleen naar een finishplaats. Hij rijdt dwars door de geschiedenis van de Tour de France”.
Het ultieme plan van UAE
Je zag het al aankomen op de Col d’Aspin en uiteindelijk werd de forcing gedaan op de flanken van de Tourmalet. Met zes man sterk joeg de (wellicht beste ploeg ooit in een Tour) UAE-ploeg de stuipen op het lijf op het peloton. Wat begon als een goed vertegenwoordigd peloton werd met de meter meer een uitgedund peloton. De één na de ander vloog er letterlijk vanaf vanwege het moordende tempo van Wellens, Schrossschartner, McNulty, Adam Yates, Del Toro en de grote man van UAE, Pogacar.
Op 43 kilometer voor de finish kwam uiteindelijk de beslissing. Nadat de eerst vier genoemde renners van UAE op een kleine 15 man iedereen ervan af hadden gereden, was het na een sterke snok van Yates ineens een venijnige jump van Del Toro. Alleen (uiteraard) Pogacar reageerde en met z’n tweeën reden de twee weg van iedereen. Nadat Pogacar zag dat Vingegaard dichterbij kwam reed de Sloveen weg. Del Toro probeerde nog aan te halen bij Vingegaard maar de Deen was te sterk. Het verschil tussen Pogacar en Vingegaard bleef een tijd op 8-10 seconden steken, maar opeens op een paar kilometer onder de top van de Tourmalet brak het elastiek bij Vingegaard. Pogacar kwam met 30 seconden voorsprong boven op de top en breidde dat verschil in de afdaling (hij behaalde 107 km per uur!!) en de klim van de Gavarnie-Gèdre alleen maar uit.
Pogacar geeft iedereen een geweldige draai om de oren
In de klim van de Gavarnie-Gèdre was het duidelijk dat Pogacar met minuten zou smijten. Achter Vingegaard reed een groepje die waarschijnlijk voor de derde plaats op het eindschavot gaan strijden. Evenepoel reed vandaag sterk ondanks dat hij niet met de twee tenoren mee kon komen. Pogacar kon het vliegende gebaar op de streep weer uitvoeren. En het leek ook echt of hij vloog tegen de toppen van de Pyreneeën. Nog nooit reed een fietser in 43:12 minuten naar de top van de Tourmalet. Eigenlijk is dit onmenselijk. Om een voorbeeld te geven, ik deed er zelf 2 uur en 47 minuten over. Met Pogacar vergeleken stond ik stil! Vingegaard werd tweede op 2 minuut en 38 seconden, 19 seconden daarop gevolgd door Del Toro en Evenepoel. Het moge duidelijk zijn dat Pogacar opnieuw vroegtijdig een greep doet naar nummer 5. Ziekte en ongelukken daargelaten laat de Sloveen zien dat er maar één topfavoriet is. Triest voor Traeen dat hij achter het wiel van een ploegmaat bleef hangen en hard viel. De Noor van Uno-X kwam op tientallen minuten van Pogacar over de finish.
Morgen voor de topfavorieten een wat rustige dag vergeleken met vandaag. Dan gaat de karavaan op weg naar Bordeaux.