Chambéry, de historische hoofdstad van Savoye, ligt aan de voet van de Alpen en is al meer dan een eeuw een vaste waarde in de Tour de France. Vrijwel iedere generatie Tourrenners heeft de stad wel eens aangedaan als start- of finishplaats. Maar één jaar springt er bovenuit wat betreft de startplaats van vandaag: 1974. Het was het jaar waarin de Belg 8 touroverwinningen boekte. Tot aan de dag van vandaag is dat nog steeds een record. Overigens een record wat hij moet delen met twee andere renners: Charles Pélissier (in de tour van 1930) en Freddy Maertens (1976). Echter Merckx presteerde datzelfde aantal ook in 1970. Na een loodzware Alpenetappe arriveerde het peloton in Chambéry met Eddy Merckx opnieuw in de gele trui. De Belg had de dagen daarvoor zijn concurrenten één voor één uitgeschakeld en leek onaantastbaar. Vanuit Chambéry zette hij zijn opmars voort naar zijn vijfde en laatste Tourzege.
Het jaar waarin “de Kannibaal” opstond
Het was de Tour waarin Merckx definitief bewees waarom hij de bijnaam “De Kannibaal” kreeg. Hij won niet alleen het eindklassement, maar ook acht etappes. Voor veel Franse wielerliefhebbers werd Chambéry daardoor de stad waar de suprematie van Merckx nog één keer zichtbaar werd. Chambéry heeft bovendien een bijzondere symbolische betekenis. De stad vormt de toegangspoort tot zowel het Massief des Bauges als het Chartreusemassief. Wie hier vertrekt, rijdt letterlijk de Alpen binnen. Daarom wordt Chambéry vaak gezien als het begin van de beslissende Tourweek.
De sprinter die (onterecht) nooit wordt genoemd
Wanneer gesproken wordt over de grootste sprinters uit de Tourgeschiedenis, vallen vaak namen als Van Poppel, Zabel, Cipollini of Cavendish. Maar in de zomer van 1976 was er maar één man die het peloton volledig in zijn greep hield: Freddy Maertens.
De Belgische spurter van de Flandria-ploeg begon de Tour direct met een overwinning in de proloog en liet vervolgens vrijwel iedere sprint zien wie de snelste was. Niet alleen won hij massasprints, ook in individuele tijdritten bleek hij onverslaanbaar. Aan het einde van drie weken koers stond de teller op een ongelooflijke acht etappezeges: een prestatie die slechts twee renners in de geschiedenis van de Tour hebben geleverd.
“Lippe”
Toch kreeg zijn indrukwekkende Tour een bijzonder slot. Terwijl Maertens de ene na de andere rit op zijn naam schreef en de groene puntentrui veroverde, ging de eindzege in het algemeen klassement naar de Belgische klimmer Lucien Van Impe. Het was een prachtig voorbeeld van hoe de Tour ruimte biedt aan verschillende specialisten: de snelste man van het peloton én de beste klimmer kwamen allebei uit België. Wat deze prestatie misschien nog indrukwekkender maakt, is dat Maertens zijn overwinningen behaalde in allerlei disciplines. Hij won de proloog, een individuele tijdrit, meerdere massasprints en zelfs twee etappes op één dag tijdens een gesplitste rit. Dat benadrukte zijn veelzijdigheid en uitzonderlijke klasse. Hoewel zijn record inmiddels bijna vijftig jaar oud is, staat het nog altijd overeind. Vele grote kampioenen kwamen dichtbij, maar niemand wist sindsdien opnieuw acht etappes in één Tour de France te winnen. Maertens is een van de meest kleurrijke renners uit de geschiedenis van het wielrennen. De Belg droeg de bijnaam “Lippe” met zich mee, wat hij te danken had aan zijn opvallende volle lippen.
Zware val in de Tour van 2017
Op 9 juli 2017 finishte de Tour in Chambéry na een loodzware Alpenrit over de Col de la Biche, de Grand Colombier en de beruchte Mont du Chat. De Mont du Chat was jarenlang niet meer opgenomen in de Tour en stond bekend als een van de zwaarste beklimmingen van de Franse Alpen. De klim is ruim 8 kilometer lang met een gemiddeld stijgingspercentage van bijna 10%, terwijl de afdaling smal, technisch en levensgevaarlijk is. Boven op de Mont du Chat ontstond een elitegroep met de grote favorieten voor het eindklassement. Maar in de afdaling ging het mis. De Australiër Richie Porte verloor in een snelle bocht de controle over zijn fiets en kwam met hoge snelheid ten val. Daarbij botste hij op de Ier Dan Martin. Porte moest de Tour direct verlaten met een gebroken bekken en sleutelbeen. De beelden gingen de hele wereld over en herinnerden eraan hoe dun de lijn tussen succes en tegenslag in de Tour kan zijn.
Ondertussen reed de Colombiaan Rigoberto Urán naar de overwinning in Chambéry, vóór de Fransman Warren Barguil. Voor Urán betekende die ritzege veel meer dan een etappe: hij legde er de basis voor zijn uiteindelijke tweede plaats in het eindklassement. Op het eerste gezicht lijkt Voiron een rustige provinciestad. Toch kent zij een bijzonder verhaal dat perfect past bij de Tour. Voiron is namelijk wereldwijd bekend als de stad van de Chartreuse-likeur. Sinds de negentiende eeuw werd hier de beroemde groene en gele Chartreuse geproduceerd door de kartuizermonniken. De likeur wordt gemaakt van maar liefst 130 verschillende kruiden en planten. Het recept is zo geheim dat slechts enkele monniken het volledig kennen.
Wat heeft dat met de Tour te maken?
In de beginjaren van de wielersport geloofden veel renners dat een klein glaasje Chartreuse na een zware bergrit goed was voor het herstel. Tot ver in de jaren vijftig was het niet ongebruikelijk dat renners onderweg wijn, bier of zelfs sterke drank dronken. Pas later verdwenen die gewoonten uit het peloton. Hoewel de moderne profrenner daar inmiddels heel anders over denkt, leeft dit stukje wielerfolklore nog altijd voort in de streek. Ik heb zelf een aantal weken geleden op de top van de Mont Ventoux gereden. Daar staat het gedenkteken van Tommy Simpson. De combi alcohol met verboden middelen werd uiteindelijk de Engelsman fataal.
Voor Voiron is 2026 bovendien historisch. De stad ontvangt voor het eerst zowel een Tourfinish als een Tourstart op opeenvolgende dagen: eerst de aankomst van etappe 17 en de volgende ochtend het vertrek van etappe 18 richting de Alpen. Daarmee beleeft Voiron twee dagen lang het hart van de Tourkaravaan.
Het werd dan toch eindelijk de dag voor Jasper Philipsen
Vandaag was op papier als duel met twee grote favorieten, Mads Pedersen (die de Groene trui wil winnen) en onze landgenoot Mathieu van der Poel (die voor zijn tweede touretappewinst wil gaan). Zij zouden de koers vooraf gaan bepalen. De etappe stond van tevoren te boek als kans voor de sprinters, maar zo gemakkelijk was deze etappe toch niet.
Pedersen ging voor de punten en wist exact wanneer hij daarvoor moest toeslaan. En zoals velen van tevoren al hadden ingeschat gebeurde ook exact datgene op die manier. Pedersen was op weg naar die begeerde tussensprint (en de bijbehorende 25 punten) en kreeg een aantal goede renners mee, zoals Engelhardt, Kwiatkowski. Stuyven, Healy en Edward Planckaert. Achter dit zestal werd vooral door Van der Poel en Philipsen hard gereden. Het was duidelijk dat Pedersen voor de punten ging in Colombe. En zogezegd, geschiedde ook. De man in de groene trui won de tussensprint. Het achtervolgende pelotonnetje kwam hard dichterbij.
En daar was de misrekening van Pedersen. Want met de winst van 25 punten liep hij op dat moment uit, maar als Philipsen weer terug zou komen en de sprint zou winnen zou dat in het nadeel zijn van de Deen. En ook dat gebeurde. Het zestal werd ingelopen. Jasper Stuyven probeerde het nog, maar Alpecin (met een ijzersterke Van der Poel) deed heel veel werk om Philipsen in stelling te brengen. En eindelijk maakte de Belg het werk van vooral van der Poel vakkundig af.
Jasper de recordhouder
Jasper Philipsen heeft eindelijk zijn felbegeerde etappezege te pakken in de Tour de France 2026. Ook niet onbelangrijk: hij schrijft daarmee wielergeschiedenis. Philipsen is nu de eerste Belg ooit die in vijf opeenvolgende edities van de Tour een rit weet te winnen. Daarmee zet hij een record neer dat tot vandaag door vier legendes werd gedeeld. Tot nu toe stond Philipsen op gelijke hoogte met Sylvère Maes (1934‑1937), Eddy Merckx (1969‑1972), Walter Godefroot (1970‑1973) en Wout van Aert (2019‑2022). Met zijn ritzege in Voiron laat hij dat prestigieuze gezelschap achter zich en wordt hij alleen recordhouder. Dankzij alweer een ijzersterke lead-out van Mathieu van der Poel kon Philipsen met overmacht winnen in Voiron. Na een Tour waarin hij enkele keren net naast de overwinning greep, volgde er een vreugdekreet. Philipsen sprak na afloop van “een enorme opluchting” en bedankte zijn team openlijk voor de blijvende steun en het vertrouwen.
Morgen rijden we de renners na de start meteen zuidwaarts richting Grenoble, waar de eerste klim van de dag volgt. Het gaat om de Engins (11,4 km à 5,4%), waarna het peloton na een lange uitloper voor even de vallei intrekt. Halverwege de rit wacht dan de beklimming naar Monteynard (9,7 km à 5,2%).
Na deze klim wacht lange tijd een plateau. Pas op 32 kilometer van de meet wordt er weer echt geklommen, maar dit gaat wel allemaal nog tegen vriendelijke stijgingspercentages. Pas op zeven kilometer van de aankomst begint de slotklim naar Orcières-Merlette (7,1 km à 6,8%).