Dole behoort tot de mooiste historische steden van de Jura. De stad is wereldwijd bekend als de geboorteplaats van de beroemde wetenschapper Louis Pasteur, grondlegger van de pasteurisatie en één van de grootste wetenschappers uit de Franse geschiedenis. Pasteur was een Franse scheikundige en bioloog, vooral bekend vanwege de naar hem vernoemde pasteurisatietechniek en door zijn ontdekking van het vaccin tegen hondsdolheid.
Ook de Tour de France kent Dole al decennialang. Regelmatig vormde de stad een doorkomst plaats, vooral voor ritten richting de Jura of de Vogezen. Vandaag vertrekt de karavaan voor de langste etappe van de Tour: ruim 205 kilometer richting Belfort. Eén keer eerder vertrok de karavaan vanuit Dole, in 2017 startte de achtste etappe vanuit de stad en finishte na 187,5 kilometer bij Station des Rousses, waarbij de Fransman Lilian Calmejane de ritzege pakte
Voor de renners lijkt de eerste helft van de etappe relatief vriendelijk. Maar schijn bedriegt. Naarmate het peloton de Vogezen nadert, wordt het terrein steeds grilliger. Het is precies het soort etappe waarin sterke vluchters hun kans ruiken. Belfort is een stad die onlosmakelijk verbonden is met één van de grootste mijlpalen uit de Tourgeschiedenis.
Op slechts enkele kilometers van Belfort ligt de beroemde Ballon d’Alsace. In 1905 werd deze beklimming als eerste echte bergpas opgenomen in de Tour de France. Daarmee begon een traditie die de Tour voorgoed zou veranderen. Tot dan toe reden de renners vooral over vlakke of licht glooiende wegen. Vanaf de Ballon d’Alsace werd de Tour een wedstrijd waarin klimmers een beslissende rol gingen spelen.
De eerste renner die de top bereikte was René Pottier. Hij won later ook de Tour van 1906 en groeide uit tot één van de eerste grote bergspecialisten. Sindsdien keerde de Tour tientallen keren terug naar de Ballon d’Alsace. Hoewel de klim tegenwoordig niet meer tot de zwaarste van Frankrijk behoort, blijft hij misschien wel de meest historische. Iedere renner die hier passeert, rijdt letterlijk over de wortels van de moderne Tour de France.
Belfort zelf is eveneens een stad met een bijzonder verhaal. Het indrukwekkende Leeuw van Belfort, uitgehouwen in de rotsen door beeldhouwer Frédéric Auguste Bartholdi (de maker van het Vrijheidsbeeld), herinnert aan het heldhaftige verzet van de stad tijdens de Frans-Pruisische Oorlog. Daarmee ademt Belfort zowel sportieve als nationale geschiedenis.
De Ballon d’Alsace: waar de Tour leerde klimmen
Toen de Tour de France in 1905 voor de derde keer werd verreden, besloten de organisatoren iets te doen wat destijds als revolutionair werd beschouwd: de renners de bergen insturen. De Ballon d’Alsace werd daarmee de eerste echte grote beklimming uit de Tourgeschiedenis. In die tijd reden de coureurs nog op zware stalen fietsen, zonder versnellingen. Een lekke band moesten ze zelf repareren en eten namen ze mee in hun achterzak. De beklimming was daardoor geen kwestie van wattages of vermogensmeters, maar van pure overlevingskracht. De eerste renner die als eerste boven kwam, was René Pottier. De Fransman reed zijn concurrenten volledig uit het wiel en schreef geschiedenis door de allereerste “bergkoning” van de Tour te worden – lang voordat dat klassement officieel bestond.
René Pottier was een uitzonderlijk talent. In 1906 won hij de Tour de France met een enorme voorsprong en schreef hij meerdere etappes op zijn naam. Zijn verhaal kent echter ook een tragische kant. Slechts een jaar later, in 1907, maakte Pottier op 27-jarige leeftijd een einde aan zijn leven. Daardoor bleef hij voor altijd één van de meest mysterieuze en tragische figuren uit de beginjaren van de Tour. Wie vandaag de Ballon d’Alsace beklimt, rijdt dus letterlijk over dezelfde weg waar Pottier ruim een eeuw geleden geschiedenis schreef.
Historie geschreven door de originele “Kannibaal”
Wanneer de Tour de France in 1969 Belfort bereikte, had bijna niemand kunnen vermoeden dat in de Tourgeschiedenis daar een beslissende wending zou nemen. Een dag eerder had Eddy Merckx op indrukwekkende wijze gewonnen op de Ballon d’Alsace. Daardoor arriveerde hij in Belfort als drager van de gele trui. Op 5 juli 1969 vertrok Merckx vanuit Belfort richting Divonne-les-Bains. Op dat moment leek het nog een gewone etappe, maar achteraf bleek het een historisch moment. Vanaf zijn vertrek uit Belfort stond Merckx de gele leiderstrui namelijk geen enkele dag meer af. Hij reed ermee helemaal door tot Parijs en won zijn eerste Tour de France met een ongekende voorsprong van ruim 17 minuten. Die Tour groeide uit tot één van de meest dominante prestaties uit de wielergeschiedenis. Merckx won niet alleen het algemeen klassement, maar ook het puntenklassement, het bergklassement én zes etappes. Sindsdien wordt de Tour van 1969 beschouwd als het begin van het tijdperk van “De Kannibaal”.
Voor Belfort heeft dat vertrek daardoor een bijzondere betekenis. De stad was getuige van het moment waarop misschien wel de grootste wielrenner aller tijden definitief zijn stempel op de Tour drukte.
De dag van de koppeltjes
Het was een hele lange aanloop tot aan de klim van de Ballon d’Alsace. En het was dus ook te verwachten dat er een groep snel weg zou gaan, die wel eens tot het einde voor de winst zou kunnen gaan. Zoals Pogacar al had aangekondigd bleven de favorieten rustig. En dat was te begrijpen, omdat morgen en overmorgen het zware werk zou beginnen. Vooral morgen met een aantal hele lastige klimmen is echt een hele lastige. Daarom ging er al snel een grote groep weg, met o.a. Pidcock en Hermans (Q36.5) , Matthews, Schmid en Plapp (Jayco Alula), Wellens en McNulty (UAE). Grappig feitje was dat er veel koppeltjes (twee van dezelfde ploeg) ervan door gingen. Op de top van de Ballon d’Alsace waren er nog 9 renners over gebleven: Pidcock, Van Gils, Schmid, Plapp, Vauquelin, Tejada, McNulty, Jegat en Braz Afonso.
Schmid met een kleine wheely als eerste
In de afdaling vlogen er twee renners er vandoor: Schmid (Jayco Alula) en Tejada (Astana). De achtervolgers deden er alles om bij de twee te komen. 20 seconden was niet veel. Schmid is een van de renners, die de kenners bestempelde als een kanshebber. Eigenlijk wordt Mauro Schmid (Zwitser) altijd wel opgeschreven als het om Aanvallers gaat. Het werd een sprint tussen de twee, die geweldig was. Tejada sloeg een kruisje om voor de winst te gaan. De Colombiaan ging vroeg aan. Even leek het erop dat Tejada het zou halen, maar Schmid kwam er naast. Zij aan zij reden ze naar de finish, maar Schmid ging met een kleine wheely als eerste over de finish. Eindelijk was daar dan weer een overwinning voor de “Aussies”, Team Jayco Alula. Tot ontzetting van de Colombiaan, Tejada, die geweldig reed maar net even te kort kwam.
Morgen gaat het dan echt gebeuren en barst de strijd los. Dan kan niemand zich meer verschuilen, zeker niet op de Col du Haag. Nu al de Col die voor mij echt een crime was. We gaan morgen zien hoe het peloton deze Col gaat verteren. Voorlopig is het feest bij de Paarse ploeg.

